Bổ sung khoáng cho xương

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TPHCM
KHOA KỸ THUẬT HÓA HỌC
BỘ MÔN CÔNG NGHỆ THỰC PHẨM
BÀI TẬP MÔN HÓA HỌC THỰC PHẨM
BỔ SUNG KHOÁNG CHO XƯƠNG
NHÓM SVTH: CHU LƯU QUANG
PHẠM TOÀN THỨC


GVHD: ThS. TÔN NỮ MINH NGUYỆT
TP HỒ CHÍ MINH, 11/2009
3
MỤC LỤC
Mở Đầu……………………………………………………………………………… 3
Chương 1. BỔ SUNG CANXI CHO CƠ THỂ…………………………………… 3
1.1.Phân bố và chức năng của Canxi……………………………………………….3
1.1.1. Phân bố canxi trong cơ thể………………………………………………….3
1.1.2. Chức năng của canxi trong cơ thể………………………………………….3
1.1.2.1.Vai trò của canxi đối với xương…………………………………………3
1.1.2.2. Các chức năng sinh học khác của canxi……………………………… 4
1.2.Sự hấp thụ canxi………………………………………………………………….5
1.2.1. Sự điều hòa canxitrong cơ thể………………………………………………5
1.3.Nhu cầu sử dụng canxi của cơ thể……………………………………………….6
1.3.1. Nhu cầu canxi hàng ngày khác nhau theo các nhóm tuổi…………………6
1.3.2. Sự liên quan khẩu phần canxi và tình trạng xương, theo tuổi và tình trạng
sinh lý………………………………………………………………………………….7
1.4.Bổ sung canxi cho cơ thể…………………………………………………………8
1.4.1. Nguồn thực phẩm giàu canxi……………………………………………… 8
1.4.2. các vấn đề cần lưu ý khi bổ sung canxi…………………………………… 9
1.4.2.1. Các loại sản phẩm giúp hấp thu tốt canxi…………………………… 9
1.4.2.2.Các yếu tố cản trở tới sự hấp thu canxi……………………………… 10
1.5.Các độc tính…………………………………………………………………… 11
Chương 2.BỔ SUNG PHOSPHO CHO CƠ THỂ……………………………… 11
2.1.Phân bố và chức năng………………………………………………………… 11
2.2.Nhu cầu sử dụng phospho…………………………………………………… 12
2.3.Nguồn cung cấp phospho……………………………………………………….12
2.4.nguy cơ về phospho…………………………………………………………… 13
Chương 3. BỔ SUNG MAGIE CHO CƠ THỂ 13
3.1.Phân bố và chức năng 13
3.2.Nhu cầu sử dụng 14
3.3.Nguồn bổ sung magie 15
3.4.Nguy cơ do thừa magie 16
Chương 4. BỔ SUNG KALI CHO CƠ THỂ…………………………………… 16
4.1.Chức năng và phân bố………………………………………………………….16
4.2.Nhu cầu sử dụng canxi………………………………………………………….17
4.3. Nguồn cung cấp……………………………………………………………… 17
TÀI LIẸU THAM KHẢO………………………………………………………….19
DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1.Hàm lượng canxi trong một số loại thực phẩm……………………… 8
Bảng.2.1 Nhu cầu sử dụng phospho hằng ngày………………………………… 12
Bảng.2.2. hàm lượng phospho trong một số thực phẩm………………………….12
Bảng 4.1.Lượng kali khuyến cáo………………………………………………… 17
Bảng 4.2.Các thức ăn giàu kali…………………………………………………… 17
DANH SACH HINH VẼ
Hình 1.1: Bệnh loãng xương…………………………………………………………4
4
Hình 1.3: Quá trình hấp thụ Vitamin D………………………………………… 10
Mở Đầu
Bộ xương người (nó bao gồm các xương, dây chằng, gân và sụn) và các cơ bám vào. Nó
giữ cho cơ thể có cấu trúc cơ bản và khả năng chuyển động. Bổ sung thêm cho vai trò giữ cấu trúc
của chúng thì các xương lớn trong cơ thể chứa tủy xương, là một hệ thống sản xuất các tế bào
máu. Ngoài ra, tất cả các xương là kho chứa chính của canxi và các muối phốtphát.
Các mạch liên kết trong cấu trúc xương tự nhiên tỏ ra rất "thông minh" trong việc phân bổ
lực căng đối trọng với ngoại lực, nhằm tránh tối thiểu sự gãy xương. Chỉ đến khi ngoại lực tỏ ra
quá mạnh, các mạch liên kết trong xương tự nhiên mới chịu khuất phục. Đối với xương nhân tạo,
sự "thông minh" này không có, chúng tỏ ra "cứng nhắc" hơn đối với ngoại lực và dễ dàng bị đứt
gãy.
Xương có một vai trò quan trọng mà từ trước đến nay chưa ai biết. Đó là chất Osteocalcin
do xương sản xuất có khả năng kiểm soát insulin, đường huyết và cả chất béo trong cơ thể. Được
thực hiện bởi một nhóm chuyên gia quốc tế, nghiên cứu này được đánh giá là mở ra cơ hội phát
triển những liệu pháp mới để điều trị bệnh tiểu đường loại 2 và bệnh béo phì – hai căn bệnh đang
rất phổ biến trên thế giới.
Bộ xương có vai trò quan trọng ví thế tìm hiểu và bổ sung các khoáng chất cần thiết cho
xương lá vô cùng quan trọng.
Chương 1. BỔ SUNG CANXI CHO CƠ THỂ
1.1.Phân bố và chức năng của Canxi
1.1.1.Phân bố canxi trong cơ thể
Canxi chiếm khoảng 52% tổng lượng khoáng, tương khoảng 1500g trong cơ thể người.
Chiếm tỷ lệ lớn nhất trong cơ thể người.
99% Canxi phân bố trong thành phần cấu trúc xương và răng. Canxi tồn tại chủ yếu ở
dạng không tan hydroxyapatite [3Ca
3
(PO
4
)
2.
Ca(OH)
2
].
Khoảng 1% canxi kết hợp với protein và ion hóa các dung dịch nội bào, ngoại bào và giữ
những chức năng khác nhau.
1.1.2.Chức năng của canxi trong cơ thể
1.1.2.1.Vai trò của canxi đối với xương
Canxi có thành phần rất trong xương là nguyên liệu taọ thành xương nên canxi vô cúng
quan trong đối với xương.
Trẻ em khi thiếu canxi thì xương nhỏ, yếu xương, chậm lớn, lùn, còi xương, xương
biến dạng, răng không đều, răng bị dị hình, chất lượng răng kém và bị sâu răng. Trẻ em ở độ tuổi
7-9 tuổi, 13-16 tuổi là thời kỳ quan trọng cần bổ sung canxi mỗi ngày 1000mg.
Hàng ngày nếu chúng ta ăn uống thiếu canxi thì sẽ gây ra tình trạng cơ thể phải vay
canxi từ trong xương đưa vào máu, dần dần con người sẽ bị bệnh loãng xương.
5
Hình 1.1: Bệnh
loãng xương

1.1.2.2.Các chức năng sinh học khác của canxi
 Đối với hệ miễn dịch
Canxi đóng vai trò viên sĩ quan chỉ huy của quá trình phản ứng miễn dịch. Tế bào
trắng là thành viên quan trọng nhất trong hệ miễn dịch. Khi vi khuẩn độc tố gây bệnh, dị vật và
vật chất dị thường sản sinh trong cơ thể (như tế bào ung thư ) xâm nhập cơ thể, thông tin đó
truyền cho tế bào trắng, tế bào trắng lập tức di chuyển đến những bộ phận nhiễm bệnh, bao vây và
tiêu diệt vi khuẩn và độc tố gây bệnh. Canxi chính là nguyên tố phát hiện sớm những tác nhân gây
bệnh xâm nhập vào cơ thể vì canxi giữ vai trò sứ giả thông tin thứ hai.
Canxi còn giữ vai trò kích hoạt năng lực di chuyển và năng lực bao vây, tiêu diệt vi
khuẩn, và độc tố gây bệnh của tế bào trắng.
Một trong những nguyên nhân quan trọng sinh ra bệnh ung thư là do chức năng của
tế bào trắng kém đi, chúng không nhận biết được tế bào ung thư và không có khả năng tiêu diệt tế
bào ung thư. Do chức năng miễn dịch mất cân bằng mà cơ thể bị tổn hại, sinh bệnh như viêm
thận, viêm tiểu cầu thận, viêm khớp, ban đỏ, cơ năng tuyến giáp hoạt động quá mức.
Đối với những bệnh do công năng hệ miễn dịch giảm sút, trên cơ sở chữa trị bệnh
nguyên phát, ta cần bổ sung canxi để điều chỉnh cân bằng khả năng miễn dịch cho cơ thể sẽ đẩy
lùi bệnh tật nhanh chóng.
 Canxi đối với hệ thần kinh
Ion canxi có vai trò quan trọng trong truyền dẫn thần kinh. Khi cơ thể thiếu canxi
thì hoạt động truyền dẫn thần kinh bị ức chế, công năng hưng phấn và công năng ức chế của hệ
thần kinh bị suy giảm.
Trẻ em thiếu canxi thường có biểu hiện khóc đêm, đêm ngủ giật mình hay quấy
khóc, dễ nổi cáu, rối loạn chức năng vận động, không tập trung tinh thần.
Người già thiếu canxi thường có biểu hiện thần kinh suy nhược và năng lực điều tiết thần kinh bị
suy giảm như: hay quên, tinh thần không ổn định, mất ngủ hoặc ngủ li bì, dễ cáu hay ngủ mơ, đau
đầu, tính tình thay đổi thất thường. Có nhiều người thần kinh suy nhược sau khi bổ sung canxi
đều có giấc ngủ ngon, sức chịu đựng được tăng cường.
6
 Canxi đối với hệ cơ bắp
Công năng sinh lý của cơ bắp chủ yếu nhờ vào sự co giãn của các sợi cơ để hoàn
thành công năng của các khí quan vận động của cơ thể, ion canxi đóng vai trò quan trọng trong
hoạt động co giãn của cơ bắp.
Thiếu canxi kéo dài thì khả năng đàn hồi của cơ bắp kém.
Thiếu canxi kéo dài thì khả năng đàn hồi của cơ bắp kém
Thiếu canxi biểu hiện ở cơ tim co bóp kém, chức năng chuyển máu yếu, khi lao
động, vận động, lên gác sẽ cảm thấy tinh thần hồi hộp, thở dốc, vã mồ hôi.
Thiếu canxi biểu hiện ở cơ trơn là chức năng tiêu hóa kém, chán ăn, đầy bụng, táo
bón hoặc ỉa lỏng, sản phụ sau khi sinh nở tử cung co chậm và yếu, khó đẻ, đẻ non…người già đái
dầm.
Thiếu canxi biểu hiện ở cơ bắp là: yếu sức, tuổi trung niên thường cảm thấy tay chân
mỏi mệt rã rời, thể lực yếu kém. Khi xuất hiện những hiện tượng như trên, nếu kịp thời bổ sung
đủ canxi cho cơ thể thì những triệu chứng đó sẽ được cải thiện nhanh chóng
 Canxi với những tác dụng khác
Canxi tham gia vào quá trình làm đông máu, giảm thiểu máu thấm ra ngoài mao
mạch.
Canxi có tác dụng bổ trợ điều trị đối với một số chứng bệnh xuất huyết và những
bệnh dị ứng
Canxi có tác dụng kích hoạt enzim nên có tác dụng giảm mỡ máu và giảm béo đối
với chứng béo phì và hỗ trợ enzim phân giải protit
Canxi còn làm cho tế bào kết dính với nhau, hàng tỷ tế bào trong cơ thể kết dính với
nhau mà cấu trúc nên tim, gan, tỳ, phổi, thận…đó là tác dụng của ion canxi hỗ trợ quá trình kết
dính đó. Nếu trong dịch thể thiếu ion canxi thì tế bào kém khả năng kết dính, tổ chức khí quan sẽ
kém hoàn chỉnh, từ đó công năng của các khí quan sẽ bị suy giảm. Đó là một nguyên nhân quan
trọng khiến loài người sớm bị lão hóa. Bởi vậy có thể nói ion canxi có tác dụng kích hoạt và tăng
cường công năng các khí quan. Những người kiên trì thường xuyên dùng canxi đều cảm thấy sức
khỏe dồi dào, da dẻ mịn màng, hồng hào, tư duy của họ nhanh nhậy hơn, họ có phần trẻ trung hơn
so với những người cùng trang lứa.
Ion canxi có tác dụng bảo vệ đường hô hấp. Những người mắc bệnh phế quản mãn
tính hoặc mắc bệnh phổi nếu thường xuyên dùng canxi sẽ sớm đẩy lùi được bệnh (ở đường hô
hấp của con người có một lớp tế bào lông, lớp tế bào lông đó chuyển động một chiều từ dưới lên
(đẩy lên) để làm sạch đường hô hấp, ion canxi có tác dụng làm cho chuyển động đó trở nên khỏe
khoắn hơn, cho nên ta nói ion canxi có tác dụng bảo vệ đường hô hấp). Người mắc bệnh phế
quản mãn tính và bệnh phổi thường xuyên dùng canxi sẽ sớm bình phục.
1.2.Sự hấp thụ canxi
1.2.1.Sự điều hòa canxitrong cơ thể
Ngoái chức năng nậng đỡ cơ thể, làm chỗ bám cho các cơ,bộ xương con người còn là
một kho dự trữ canxi và phospho quan trọng của cơ thể. Nồng độ canxi lưu hành trong máu được
điều hòa bởi hai loại hoocmon và bởi vitamin D. Hoocmon tuyến cận giáp được giải phóng ra khi
7
nồng độ canxi máu giảm giảm dưới mức bình thường là 85-106mg/lít. Hoocmon tuyến cận giáp
có tác dụng chính:
1. Hoocmon paratyroitlàm tăng hấp thu canxi ở ruột non thông qua tác dụng của nó
đối vitamin D. Vitamin D thay đổi cấu trúc hóa học của nó để tạo thành dạng hoạt động. Dạng
hoạt động này lưu hành trong máu và được các tế bào ở ruột hấp thu. Các tế bào được kích thích
để sản sinh ra các protein vận chuyển canxi, có tác dụng tăng cường hấp thu canxi ở ruột.
2. Paratyroit tác dụng trực tiếp làm tăng số lượng và và hoạt tính của các tế bào hủy
xương. Các tế bào này phá hủy chất nền của xương và giải phóng các ion canxi và phospho vào
trong máu.
3. paratyroit làm tăng quá trình tái hấp thu các ion canxi ở các ống thận, do đó canxi
đỡ bị mất qua nước tiểu.
Các tác dụng này đã duy trí canxi luôn ở mức bình thường.
Hoocmon thứ hai là throcanxitonin được giải phóng rakhi canxi máu tăng quá mức
bình thường. Tyrocanxitonin được sản xuất ra bởi tuyến giáp vá có tác dụng ức chế hoạt động của
các tế bào hủy xương, tạo điều kiện cho canxi và phospho dự trữ ở xương. Đồng thời sự sản xuất
paratyroit cũng giảm xuống do đó sự hấp thu canxi canxi từ ruột và sự tái hấp thu canxi từ thận
cũng giảm xuống.
1.3.Nhu cầu sử dụng canxi của cơ thể
1.3.1.Nhu cầu canxi hàng ngày khác nhau theo các nhóm tuổi

Trẻ nhỏ:
0 – 6 tháng: 300 mg
7 – 11 tháng: 400 mg
Trẻ em
1 – 3 tuổi: 500 mg
4 – 6 tuổi: 600 mg
7 – 9 tuổi: 700 mg
Trẻ em thanh thiếu niên
Trẻ trai 10 – 18 tuổi: 1.300 mg
Trẻ gái 10 – 18 tuổi: 1.300 mg

Người trưởng thành
Nam giới 19 – 65: 1.000 mg
Phụ nữ 19 – 50: 1.000 mg
Phụ nữ mãn kinh 51 – 65: 1.300 mg

Người già
Nam giới: ≥ 65: 1.300 mg
Nữ giới ≥ 65 tuổi: 1.300 mg
Phụ nữ mang thai: 1.200 mg
Phụ nữ cho con bú: 1.000 mg
8
1.3.2.Sự liên quan khẩu phần canxi và tình trạng xương, theo tuổi và tình trạng
sinh lý.
 Thời kỳ phát triển
Bộ xương người từ lúc sơ sinh có xấp xỉ 25g canxi và ở phụ nữ trưởng thành có 1000 –
1200 g. Tất cả sự khác nhau này là do cách ăn uống. Hơn nữa, không như cấu trúc dinh dưỡng
của protein, lượng canxi giữ lại luôn thấp hơn so với lượng tiêu hoá. Điều này là do hiệu quả hấp
thu đạt tương đối thấp trong giai đoạn phát triển, và vì bị canxi bị mất hàng ngày qua da, móng,
tóc và mồ hôi, cũng như qua nước tiểu và các bài tiết qua đường tiêu hoá không tái hấp thu.
Đối với người trưởng thành chỉ có khoảng 4 – 8% canxi tiêu hoá được giữ lại.
Giai đoạn trẻ nhỏ: 40% và 20% ở tuổi thanh niên.
Trẻ đẻ non, với màng ruột sơ sinh và nhu cầu khoáng hoá tương đối lớn, sự hấp thu tới
60%. Trong hầu hết các thử nghiệm trên động vật cũng như quan sát trên người, khẩu phần canxi
thấp có thể không hạn chế sự phát triển chiều dài và bề rộng của xương. Tuy nhiên, một khẩu
phần canxi không đầy đủ thì vỏ xương mỏng và ít hơn, và đậm độ chất khoáng trong xương giảm
đi, làm xương dễ gãy
Tỷ lệ tích luỹ thì tỷ lệ nghịch với tuổi tác, người ta ước tính tỷ lệ đạt tốt nhất khi ở lứa tuổi
29 – 30. Điều này cho thấy cửa sổ để đạt sự tích luỹ khoáng chất trong xương có thể mở đến 30
tuổi.
 Tuổi trưởng thành
Tuổi trưởng thành đạt được điểm cao nhất là khối lượng xương, bộ xương không có xu
hướng phát triển hơn nữa, nhưng hàng ngày vẫn phải chịu đựng gánh nặng cơ học.
Bộ xương nhạy cảm với mức độ biến dạng, và cố gắng điều chỉnh khối lượng của nó
(kiểm soát sự cân bằng giữa tiêu huỷ xương và hình dạng xương) mà sự biến dạng này vẫn nằm
trong khoảng 0,1 – 0,15% cho mọi kích thước. Phụ nữ ở lứa tuổi 25 – 30, khi estrogen cải thiện
hiệu quả sự hấp thu canxi tại ruột.
Do vậy estrogen giúp cho cơ thể nâng cao và duy trì nguồn khoáng chất cần thiết cho
xương đạt mức độ cao hơn. Vì lý do này, ngoại trừ đối với sinh lý đặc biệt như phụ nữ có thai
hoặc cho con bú, tuổi từ 25 – 30 là thời gian trong cuộc đời mà nhu cầu canxi của người phụ nữ là
thấp nhất. Người phụ nữ lúc này không cần dự trữ canxi nữa, và sự hấp thu và đào thải xảy ra tại
đỉnh cao của tuổi trưởng thành. Nhiều nghiên cứu đã đi đến kết luận trong canxi khẩu phần cho
người trưởng thành cần từ 800 – 1000 mg/ngày sẽ đảm bảo cho xương chắc khoẻ.
 Thời kỳ mãn kinh
Xu hướng giảm khối lượng xương do thiếu lượng hormon nữ xấp xỉ 10 –15% của xương
sống và 6% từ tổng số xương chậu đối với phụ nữ mãn kinh. Chỉ trong một thời gian, nếu dinh
dưỡng đầy đủ thì sự mất xương ở phụ nữ mãn kinh được điều chỉnh, và chỉ kéo dài thêm vài năm
nữa, sau đó bộ xương chuyển sang tình trạng mới (mặc dù khối lượng xương thấp đi 5 – 15%).
Thời kỳ mãn kinh điều chỉnh khối lượng xương: giảm xương cột sống là 10 – 15%, xương chậu
gần 6%. Xương chậu thay đổi, cả trước và sau mãn kinh trung bình khoảng 5%/năm, trong khi đó
ngoại trừ việc giảm xương do mãn kinh, độ cong của cột sống cũng thẳng ra.
Nhưng để xương khoẻ trong giai đoạn này, cần có khẩu phần ăn với lượng canxi phù
hợp. Như đã nói ở trên estrogen có ảnh hưởng đến bộ xương, nâng cao sự hấp thụ ruột non và duy
trì hấp thu canxi ở thận. Do ảnh hưởng này, một người phụ nữ khi thiếu estrogen sẽ có nhu cầu về
canxi cao hơn, và nếu người phụ nữ không tăng khẩu phần canxi sau mãn kinh, họ sẽ tiếp tục bị
giảm xương. Thời kỳ đầu của mãn kinh, giảm xương chính là do thiếu estrogen, nếu muộn hơn thì
do khẩu phần thiếu canxi. Đặc điểm của việc giảm xương do thiếu dinh dưỡng. Sự giảm xương
9
sau mãn kinh 3 – 6 năm là dừng lại, nhưng nếu thiếu canxi khẩu phần thì mật độ canxi trong
xương sẽ tiếp tục gảim cho đến cạn kiệt, trừ khi canxi khẩu phần tăng cho đến mức độ phù hợp
thì dừng lại. Hơn nữa, cả việc kém hấp thu và khẩu phần canxi giảm theo tuổi, mức độ thiếu canxi
càng tồi tệ hơn theo tuổi. Chính vì vậy, điều quan trọng là người phụ nữ phải tăng khẩu phần
canxi ngay sau mãn kinh.
 Người cao tuổi
Tuổi càng cao xương càng giảm. Sự giảm xương cột sống bắt đầu rất sớm từ 30 – 35
tuổi, ngoại trừ có xương chậu còn tất cả các xương khác đều có hiện tượng này. Việc giảm xương
bắt đầu từ tuổi 60 – 70. Tuổi này liên quan đến việc giảm xương xảy ra ở cả 2 giới, không tính
đến nồng độ hormon giới tính.
Tuy nhiên, người ta cũng thấy trong những năm mãn kinh thì việc giảm xương cột sống
chịu tác động của thiếu estrogen. Tỷ lệ giảm xương ở cả 2 giới đều giống nhau, vào khoảng 0,5 –
1,0%/năm cho tuổi 70, và cũng sẽ tăng lên theo tuổi. Tuổi liên quan đến giảm và mô xương và có
thể do nhiều nguyên nhân. Điều này bao gồm giảm hoạt động sinh lý, giảm nồng độ steroid và do
thiếu dinh dưỡng. Thiếu dinh dưỡng là lý do chính của giảm mật độ xương, tình trạng này rất phổ
biến. Hiệu quả hấp thu canxi ở ruột non giảm theo tuổi, cùng lúc đó các chất dinh dưỡng khác
cũng giảm hấp thu. Kết quả là khẩu phần theo tuổi từng cá nhân trở nên thiếu gấp 2 lần.
Nghiên cứu trên đối tượng phụ nữ, tuổi trung bình 84 với khẩu phần canxi trung bình là
514 mg/ngày, cho thấy tỷ lệ giảm mật độ xương 35%/năm. Điều đó chứng tỏ có mối liên quan
giữa khẩu phần canxi và giảm mật độ xương, mà trên thực tế việc bổ sung canxi và vitamin D đã
hoàn toàn loại trừ việc giảm mật độ xương.
1.4.Bổ sung canxi cho cơ thể
1.4.1.Nguồn thực phẩm giàu canxi
Để bổ sung canxi con đường chủ yếu là qua thực phẩm, ngoài ra còn có thể bổ sung
canxi ở dạng dược phẩm, tuy nhiên chỉ sử dụng riêng cho từng trường hợp.Các thực phẩm giàu
canxi rất phong phú, trong đó các sản phẩm sữa là giàu canxi nhất. Ngoài ra các loại thực phẩm
giàu can xi khác như là cải bắp, cải xoăn, bông cải và các loại rau xanh, cá, tôm, cua, đậu hũ…
Bảng 1.1.Hàm lượng canxi trong một số loại thực phẩm
10
STT
TÊN THỰC PHẨM
(Kl 100g)
CANXI (mg)
1
Cua đồng 5040
2
Rạm tươi 3520
3
Tép khô 2000
4
Ốc đá 1660
5
Sữa bột tách béo 1400
6
Ốc nhồi 1357
7
Ốc vặn 1356
8
Ốc bươu 1310
9
Tôm đồng 1120
10
Sữa bột toàn phần 939,0
11
Tép gạo 910,0
12
Pho mát 760,0
11
1.4.2. các vấn đề cần lưu ý khi bổ sung canxi
1.4.2.1.Các loại sản phẩm giúp hấp thu tốt canxi
Canxi được hấp thụ vào cơ thể thông qua đường tiêu hóa. Vì thế, khả năng hấp thụ
canxi phụ thuộc và từng tình trạng cơ thể, tuổi tác, các thành phần trong chế độ ăn uống, vitamin
D. Vitamin D là một yếu tố giúp cải thiện sự hấp thụ canxi. Cơ thể của bạn có thể lấy vitamin D
từ thực phẩm và nó cũng có thể tạo ra vitamin D khi làn da của bạn được tiếp xúc với ánh sáng
mặt trời. Vì vậy, cung cấp đầy đủ lượng vitamin D từ thực phẩm và tiếp xúc với ánh mặt trời là
điều cần thiết để đảm bảo nhu cầu canxi cân đối.
Ngoài khả năng kích thích việc hấp thụ canxi, vitamin D còn được biết đến như là
một hoạt chất có ảnh hưởng đến sự phát triển và duy trì xương (kích thích quá trình khoáng hóa
để hình thành xương). Tình trạng thiếu hụt vitamin D cũng có những biểu hiện dễ nhận thấy
tương tự tình trạng thiếu canxi như: đau nhức cơ bắp, xương khớp, khó vận động, dễ bị ngã và
gãy xương.
Đặc biệt, phụ nữ lúc mang thai, thiếu vitamin D sẽ làm tăng nguy cơ phải mổ đẻ, khó
sinh thường, thậm chí dị tật thai nhi (đặc biệt là các dị tật như khoèo chân tay hay vẹo cột sống
bẩm sinh ).



Hình 1.3: Quá trình hấp
thụ Vitamin D
Bổ sung Vitamin K: Vitamin K, mà chủ yếu được tìm thấy trong rau có lá xanh, có
vai trò quan trọng trong việc chuyển hoá canxi và hình thành xương. Mức độ lưu thông Vitamin
K thấp làm cho mật độ xương thấp. Vì vậy, việc bổ sung vitamin K làm tăng chức năng sinh hoá
cho xương, giúp xương chắc khoẻ. Mức khuyến cáo về nhu cầu vitamin K là 120mg/ngày với
12
nam giới và 90 mg/ngày với nữ giới.
Nhận đủ vitamin A, nhưng không quá nhiều: Vitamin A có tác dụng tốt cho mắt. Nếu
thiếu vitamin A, cơ thể sẽ lấy canxi từ xương. Tuy nhiên, quá nhiều tiền vitamin A (còn được gọi
là retinol) có thể làm tăng nguy cơ gãy xương
1.4.2.2.Các yếu tố cản trở tới sự hấp thu canxi
Khi bổ sung canxi cần tránh các yếu tố sau để việc hấp thu canxi là tốt nhất.
Một số loại thực phẩm khi ăn cùng sẽ làm cản trở việc hấp thụ canxi. Đặc biệt là các
thực phẩm giàu axit oxalic và thực phẩm giàu axit phytic. Các thực phẩm giàu axit oxalic là rau
bina, khoai lang, đại hoàng, và đậu. Thực phẩm giàu axit phytic bao gồm bánh mì hạt nguyên,
đậu, hạt, ngũ cốc và đậu nành chủng.
Chất xơ có thể ảnh hưởng đến việc hấp thụ canxi. Tuy nhiên, nó còn phụ thuộc và
nguồn gốc và bản chất của chất xơ. Các chất xơ cản trở việc hấp thụ canxi điển hình là chất xơ
trong vỏ lúa mạch, vỏ ngũ cốc. Các chất xơ này đặc biệt cản trở việc hấp thụ canxi khi được kết
hợp với các thực phẩm giàu axit oxalic và axit phytic.
Cơ chế bài tiết cũng có thể làm thất thoát một lượng không nhỏ canxi trong cơ thể.
Một số loại thực phẩm khi ăn có thể làm tăng việc thất thoát canxi:
Các thực phẩm giàu natri và protein. Tuy nhiên, một số loại thực phẩm giàu protein và
giàu natri cũng chứa canxi, vì thế có thể giúp hạn chế việc thất thoát canxi.
Cafein có thể làm tăng bài tiết canxi và làm giảm tỉ lệ hấp thu canxi.
Rượu Có thể làm giảm tỉ lệ hấp thu canxi ở ruột. Nó cũng có thể ức chế enzym trong
gan giúp chuyển đổi vitamin D từ đó dẫn đến giảm hấp thu canxi.
Bên cạnh đó, việc hấp thụ canxi cũng bị ảnh hưởng bởi hàm lượng canxi mà cơ thể có
thể hấp thụ trong một khoảng thời gian nhất định. Vì thế, bổ sung canxi cho cơ thể cần cân đối
nhu cầu dinh dưỡng trong cả ngày.
Như vậy, không phải cơ thể thiếu canxi chỉ cần bổ sung canxi là đủ. Chúng ta cần phải
cân đối chế độ dinh dưỡng để đảm bảo rằng, lượng canxi cung cấp cơ thể có thể hấp thu được.
Nếu như cơ thể không hấp thu hết hàm lượng canxi bổ sung, tất yếu sẽ dẫn đến quá trình lắng
đọng và gây hại đối với cơ thể.
1.5.Các độc tính
Khi tuyến cận giáp luôn bị kích thích do thiếu canxi, tuyến cận giáp phải liên tục tiết ra
quá nhiều hooc môn, chức năng tuyến cận giáp làm việc quá mức nên không còn kiểm soát được
nồng độ canxi trong máu nữa, do vậy nồng độ canxi trong máu tăng cao, dẫn đến loạn nhịp tim.
Khi nhịp tim loạn thì tuyến giáp lại phải tiết ra hooc môn để giảm nồng độ canxi trong máu,
13
chuyển lượng canxi thừa đó ra ngoài tới các tổ chức khác để duy trì ổn định nồng độ canxi trong
máu Quá trình đó gọi là “Canxi di chuyển”. Quá trình “Canxi di chuyển” tuy giảm được nồng độ
Canxi trong máu nhưng nó lại để lại hậu quả:
Nếu Canxi thừa này được điều chuyển ra các khớp xương (nơi tập trung nhiều đầu dây
thần kinh) thì sinh ra bệnh gai xương hoặc vôi hóa đốt sống, từ đó sinh ra nhiều bệnh khác như
thần kinh tọa, tê bì các đầu ngón chân, tay
Nếu canxi chuyển vào niệu đạo, vào mật thì sinh chứng sỏi đường tiết niệu, sỏi mật.
Nếu Canxi đó chuyển vào thành động mạch thì sinh chứng xơ cứng động mạch -một trong
những nguyên nhân gây bệnh nhồi máu cơ tim.
Nếu Canxi chuyển tới tế bào thần kinh thì tế bào thần kinh bị lão hóa, đó là một trong
những nguyên nhân gây ra chứng lũ lẫn của người già, suy giảm trí nhớ
Nếu chúng chuyển đến các tổ chức khí quan khác, lúc này nồng độ canxi trong tế bào va
ngoài tế bào có sự biến đổi, dẫn đến tổ chức phần mềm bị xơ cứng, hệ quả kể trên làm công năng
của nhiều khí quan trong cơ thể bị thoái hóa, đó là một trong những nguyên nhân quan trọng làm
cho loài người bị lão hóa sớm.
Như vậy, thiếu Canxi gây ra tình trạng Canxi di chuyển tác động vào hệ thống trong cơ thể
con người gây ra nhiều chứng bệnh khác nhau mà con người chúng ta đang mắc phải.
Khi bổ sung quá nhiều canxi bằng con đường sử dụng dược phẩm dễ dẫn đến các bệnh: sỏi thận,
tăng canxi máu, táo bón, buồn nôn, ăn không ngon, đau xương, thậm chí khiến trẻ bị lùn vì cốt
hóa xương sớm, khiến xương không phát triển.
Chương 2.BỔ SUNG PHOSPHO CHO CƠ THỂ
2.1.Phân bố và chức năng
Phospho chiếm 30% tổng lượng khoáng, chiếm lượng lớn thứ nhì trong cơ thể. 80%
phospho phân bố trong thành phần cấu trúc xương vá răng ở dạng khoáng vô cơ
[3Ca
3
(PO
4
)
2.
Ca(OH)
2
]. 20% phân bố khắp nơi trong cơ thể giữ các chức năng khác nhau như cấu
trúc trong axit nucleic, coenzym và phospholipit. Trong các hệ điệm tồn tại ở dạng(HPO
4
2-
/H
2
PO
4
-
).
Phospho tham gia vào quá trình cấu tạo xương. Nó được sử dụng để sản xuất ra năng lượng
và hoạt hóa nhiều hoạt động sinh hóa. Tuy nhiên, nhiều phospho trong thực phẩm có khả năng
gây ra những tác dụng âm tính.
Phospho là chất khoáng có nhiều nhất trong cơ thể, sau calci : ở người lớn nặng 70kg, sẽ có
700g phospho trong đó 80% có trong bộ xương, 10% trong cơ, 10% trong các mô mềm khác, đặc
biệt dưới dạng phức hợp phosphoprotein, phospholipid và ATP.
Phospho tham gia vào cấu trúc của xương, cùng với calci dưới dạng phosphat tricalci. Nó
được nối với mỡ để tạo thành phức hợp (phospholipide, như là Lécithine) tạo nên màng tế bào.
Đó là một phức hợp năng lượng sinh học có nhiệm vụ cung cấp năng lượng ATP cho chúng
ta, cũng như tham gia vào quá trình hoạt hóa hay bất hoạt nhiều phân tử, trong đó yếu tố dinh
dưỡng sẽ điều hòa các hoạt động này.
2.2.Nhu cầu sử dụng phospho
14
Về mặt thực phẩm và bổ sung, phospho đã mất nhiều lợi ích vì nó có xu hướng được mang
vào với một lượng dư thừa bởi thực phẩm hiện nay. Mặt khác, tầm quan trọng của nó trong quá
trình kích thích hoạt động của trí tuệ và trí nhớ là không được kiểm tra.
Bảng.2.1 Nhu cầu sử dụng phospho hằng ngày
Lượng phospho cung cấp được khuyên
Loại mg/ngày
Trẻ còn bú
Trẻ từ 1 đến 3 tuổi
Trẻ từ 4 đến 9 tuổi
Trẻ 10 đến 12 tuổi
Thanh niên 13 đến 19
Phụ nữ có thai hay cho con bú
Người già
Nam giới từ 19 đến 59 tuổi
400
500
600
800
1000
1000
1000
1466
Theo các chuyên khoa nội tiết, thiếu hay thừa phospho là trường hợp ngoại lệ.
2.3.Nguồn cung cấp phospho
Phospho có mặt hầu hết trong các loại thực phẩm, nhất là những thực phẩm có chứa canxi.
Bảng.2.2. hàm lượng phospho trong một số thực phẩm
Thực phẩm mg/100g
Fromage gruyere
Đậu nành
Lòng đỏ trứng
Hạnh đào
Hạt dẻ
Chocolat
Đậu haricots trắng
Gạo
Gà
Thịt bò, cừu
Cá
600
580
560
470
400
400
400
300
220
200
200
15
Trứng
Thịt heo
Nấm
Dầu
200
175
100
0
2.4.nguy cơ về phospho
Trước đây, phospho được cân bằng ở người. Ngày nay, mức độ phospho mang vào hơi bị
thừa. Ngoài ra phosphat còn được thêm vào ở thịt nguội (xúc xích, jambon), fromage, crem, đồ
tráng miệng, cá, đá (để giữ nước khi đông lạnh) bánh mì, bột, margarine. Từ 20 năm nay, mức độ
mang vào trung bình từ 1,5 đến 4g/ngày. Phospho làm giảm khả năng hấp thu calci và tạo thuận
lợi cho quá trình sản xuất para thormon, điều này đã huy động nhiều calci của xương, và nguy cơ
loãng xương ngày một tăng đặc biệt ở phụ nữ.
Phospho là một anion chủ yếu của nội bào, tham gia vào cấu trúc màng tế bào, vận chuyển
các chất, dự trữ năng lượng. Với pH = 7,4, phospho tồn tại dưới dạng ion hữu cơ: HPO
4
2-
và
H
2
PO
4
-
, HPO
4
2-
/H
2
PO
4
-
= 4/1. Tổng số lượng phospho trong cơ thể khoảng 700g, trong đó 85% ở
xương, 15% ở tổ chức, 0,1% ở ngoại bào. Phospho ngoại bào ở dạng tự do tham gia đào thải ion
H
.+
, thẩm lậu qua màng để cân bằng với nồng độ các ion hữu cơ của phospho nội bào. Nhu cầu
phospho của cơ thể là 1g phospho/ngày. Sự hấp thu phospho chịu ảnh hưởng của vitamin D và bài
tiết phospho chịu sự chi phối của PTH.
Chương 3. BỔ SUNG MAGIE CHO CƠ THỂ
3.1.Phân bố và chức năng
Magiê là một loại khoáng chất quan trọng đối với cơ thể. Trong cơ thể, magiê tồn tại với số
lượng nhỏ, khoảng 30g với cơ thể nặng 60kg, chúng có mặt trong thành phần của gần 300 các
men khác nhau - điều hòa các chức năng khác nhau, các quá trình chuyển hóa năng lượng. Magiê
có vai trò cực kỳ quan trọng trong quá trình tạo glycogen của cơ và gan từ glucose máu. Magiê
còn tham gia vào sự phân hủy glucose, acid béo và các acid amin trong quá trình chuyển hóa năng
lượng. Magiê cũng đóng vai trò quan trọng trong tổng hợp lipid và protein giúp quá trình tạo
xương và các mô khác, bảo đảm tính bền vững dẫn truyền thần kinh và sự co cơ.
Khoảng 50-75% lượng magiê trong cơ thể tập trung ở xương (magiê kết hợp với canxi và
phốtpho trong quá trình tạo xương), đa phần còn lại phân bố ở cơ bắp, các tổ chức mô mềm và
một lượng rất nhỏ trong máu. Hàm lượng magiê trong máu luôn được duy trì ở mức ổn định để
đảm bảo cho cơ thể hoạt động bình thường.
Magiê là một thành phần quan trọng trong hoạt động chức năng của tim, có tác dụng làm
giảm nhu cầu về ôxy của cơ tim trong yên tĩnh cũng như trong lao động, tập luyện, giúp tăng
cường chức năng của tim và phòng ngừa các bệnh tim. Những nghiên cứu gần đây cho thấy
magiê còn có tác dụng điều hòa hàm lượng đường trong máu (phòng ngừa bệnh tiểu đường), ổn
định huyết áp (phòng ngừa bệnh tăng huyết áp). Những người có chế độ ăn giàu magiê hoặc ăn bổ
16

Xem chi tiết: Bổ sung khoáng cho xương