HOẠT ĐỘNG CHO THUÊ TÀI CHÍNH

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Giai đoạn 1 : Thuê tài chính (Finance leases)
Đặc trưng của giai đoạn này là tài sản cho thuê chỉ được coi là một
hình thức tài trợ và mức độ cạnh tranh trong giai đoạn này thấp. Các hợp
đồng cho thuê tài chính thường là những hợp đồng hoàn trả toàn phần, gồm
những điều khoản quy định không cho huỷ ngang hợp đồng và người thuê
sẽ mua tài sản khi kết thúc hợp đồng với giá tượng trưng. Loại giao dịch
này tương tự như một hình thức tài trợ để bán thiết bị tài sản.
Trong các hợp đồng tài trợ này thì quyền lợi và nghĩa vụ trên tài sản
thuê là như nhau đối với người thuê, đòi hỏi người thuê phải thanh toán tất
cả mọi chi phí vận hành, bảo trì, bảo hiểm và các loại thuế áp dụng cho tài
sản thuê, còn người cho thuê thường tài trợ 100% vốn tài trợ. Thu nhập của
người cho thuê là do những tiết kiệm về thuế xuất phát từ khấu hao tài sản
đem lại cho người giữ quyền sở hữu tài sản.Lợi nhuận của người cho thuê
còn xuất phát từ sự chênh lệch về lãi suất huy động vốn so với lãi suất tài
trợ trừ những khoản chi phí quản lý và chi phí khác của họ.
Loại hình cho thuê tài chính này rất thích hợp cho doanh nghiệp vừa
và nhỏ bởi vì với ưu điểm không phải thế chấp tài sản, các doanh nghiệp
khi thuê tài chính không bị vướng thủ tục thế chấp tài sản nếu phải vay vốn
ở các ngân hàng.
Giai đoạn 2 : Cho thuê tài chính linh hoạt (Flexible Finance leases)
Do môi trường kinh doanh cho thuê có sự cạnh tranh ngày càng gia
tăng cho nên mặc dù phương thức giao dịch là cho thuê tài chính nhưng
những người cho thuê cố gắng làm nổi bật sản phẩm của họ bằng cách tạo
ra một phương thức thanh toàn phù hợp với dòng tiền của người cho thuê
và linh động trong cơ cấu cho thuê.
5
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Người cho thuê cung cấp thêm các loại dịch vụ bảo trì, sửa chữa hay
cho phép người thuê có quyền lựa chọn đối với tài sản thuê khi kết thúc
hợp đồng như quyền gia hạn hợp đồng, quyền chọn mua tài sản theo giá cố
định, quyền lựa chọn với giá trị còn lại của tài sản…. Những quyền này cho
người thuê có thể đạt được sự thuận tiện và có lợi khi thuê mướn tài sản.
Mặt khác các loại dịch vụ và các ưu đãi chọn mua được người thuê áp dụng
rất linh hoạt tuỳ theo từng giao dịch cho thuê cụ thể.
Trong giai đoạn này các mặt hàng thiết bị, tài sản được sử dụng trong
các giao dịch thuê mua cũng rất đa dạng, phong phú. Sự phát triển này đã
kéo theo các luật về thuế, kế toán được ban hành nhằm chế định các hoạt
động này và làm tiền đề phát triển cho ngành công nghiệp thuê mua.
Giai đoạn 3 : Thuê vận hành ( operating leases )
Do sự tác động của nguyên tắc kế toán và thuế đã dẫn đến sự phân
nhánh trong hoạt động cho thuê theo sản phẩm và hình thành những công
ty cho thuê được chuyên môn hoá cao theo từng loại thiết bị cho thuê. Mặt
khác, áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng cũng là một nguyên nhân thúc
đẩy sự chuyên môn hoá tín dụng thuê mua theo sản phẩm.
Trong giai đoạn này, do đặc điểm của phương thức thuê mua vận
hành, rủi ro đối với giá trị còn lại của thiết bị thuê thuộc về người cho thuê.
Từ đó làm nảy sinh nhu cầu phát triển loại thị trường mua bán trao đổi các
loại máy móc thiết bị cũ. Mặt khác do người thuê có quyền huỷ ngang hợp
đồng vào bất cứ thời điểm nào nên đòi hỏi người cho thuê fải nâng cao kỹ
năng quản lý các hoạt động cho thuê và phát triển các kỹ thuật chống rủi ro.
Các loại tài sản thường được sử dụng cho hình thức này rất đa dạng
như các loại xe ô tô, máy vi tính, nhà văn phòng làm việc, các con tàu ,
6
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
máy bay và cả những tổ hợp công nghiệp… Mức độ rủi ro công nghệ của
các loại tài sản này là rất cao.
Giai đoạn 4 : Thuê mua đổi mới
Ngành cho thuê càng phát triển lâu dài thì sự cạnh tranh càng trở nên
gay gắt hơn. Cuộc cạnh tranh không chỉ diễn ra giữa tín dụng thuê mua với
các hình thức tài trợ khác mà còn diễn ra trong ngành cho thuê. Do đó dẫn
tới các nhà kinh doanh cho thuê ngày càng nỗ lực hơn trong việc tìm kiếm
những hình thức tài trợ mới nhằm làm nổi bật ưu thế của các dịch vụ tín
dụng thuê mua.
Đặc trưng chính của các công cụ tài trợ mới này là những dịch vụ
mang tính khép kín thông qua hình thức tài trợ trọn gói và tài trợ theo dự án
đầu tư. Đồng thời người cho thuê cũng tìm nhiều cách để hạ thấp giá cho
thuê bằng hình thức phát triển theo chiều ngang để tận dụng lợi thế quy mô
lớn.
Giai đoạn 5 : Thuê mua hoàn thiện
Một khi ngành cho thuê phát triển cả về chiều rộng và chiều sâu sẽ dẫn
tới sự bão hoà của thị trường. Ở giai đoạn này, số lượng người cho thuê là
rất đông và phương thức cho thuê cũng rất phong phú đa dạng và sự khác
biệt giữa các hình thức cho thuê chỉ còn ở mức độ rất nhỏ. Do đó người cho
thuê tìm cách làm nổi bật dịch vụ của họ bằng những hoạt động làm tăng
giá trị cỉa các giao dịch như tăng vòng quay vốn, linh động trong các
phương thức tài trợ và cơ cấu dịch vụ phục vụ ngân hàng.
Sự phát triển của các ngành cho thuê trong giai đoạn này thúc đẩy mở
rộng quy mô của các công ty thuê mua dẫn tới có sự mua lại hay sát nhập
7
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
các công ty thuê mua thành những tập đoàn lớn, để đảm bảo cho sự tăng
trưởng về quy mô và dẫn đến sự tăng trưởng về thu nhập.
Giai đoạn 6 : Tín dụng thuê mua trên mức hoàn thiện
Hình thức này hiện nay vẫn chưa xảy ra nhưng dựa trên xu thế phát
triển của ngành thuê mua, ta có thể dự đoán được sự phát triển tiến tới và
vượt bậc của ngành trong tương lai.
Lịch sử phát triển của ngành công nghiệp thuê mua tài sản ở mỗi quốc
gia hay ở mỗi ngày công nghiệp đều trải qua những giai đoạn phát triển
như nhau. Tuy nhiên chiều dài thời gian của mỗi giai đoạn, mỗi quốc gia
thì không hoàn toàn giống nhau do những tiến bộ về mặt kỹ thuật tài trợ.
Nhờ những tiến bộ này mà những nền công nghiệp cho thuê tài sản đi sau
có thể kế thừa rút ngắn thời gian phát triển.
1.3 :Các hình thức giao dịch hoạt động cho thuê tài chính :
1.3.1 Các phương thức giao dịch:
1.3.1.1 Thuê vận hành
1.3.1.1.1 Đặc trưng:
Thuê vận hành có hai đặc trưng cơ bản :
- Thứ nhất,thời hạn thuê rất ngắn so với toàn bộ đời sống hữu ích của
tài sản,điều kiện để chấm dứt hợp đồng chỉ cần báo trước trong một thời
gian ngắn.
- Thứ hai, người cho thuê phải chịu mọi chi phí vận hành của tài sản
như chi phí bảo trì, bảo hiểm, thuế tài sản… cùng mọi rủi ro và sự sụt giảm
giá trị của tài sản.
Ngoài ra,người cho thuê được hưởng tiền thuê và sự gia tăng giá trị
của tài sản hay những quyền lợi do quyền sở hữu tài sản mang lại (ví dụ
8
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
như ưu đãi giảm thuế lợi tức,thu doanh thu và những khoản khấu trừ do sự
sụt giảm giá trị tài sản mang lại…)
Do thuê vận hành là hình thức cho thuê ngắn hạn nên tổng số tiền mà
người thuê phải trả cho người cho thuê có giá trị thấp hơn nhiều so với toàn
bộ giá trị của tài sản. Khi hợp đồng hết hạn, người chủ sở hữu có thể bán
tài sản đó, hoặc gia hạn hợp đồng cho thuê hay tìm một khách hàng thuê
mới.
Người thuê có quyền sử dụng tài sản trong thời gian đã thỏa thuận và
có bổn phận trả tiền thuê. Người thuê không phải chịu các chi phí bảo trì,
vận hành hay những rủi ro liên quan đến tài sản nếu không phải do lỗi của
họ gây nên.
Hình thức thuê mua vận hành có thể được coi là một loại hợp đồng
để chấp hành, tài sản không được ghi chép vào sổ sách kế toán của người
thuê mà phần tiền trả theo thỏa thuận được ghi như mọi khoản chi phí bình
thường khác. Trong hợp đồng này không dự kiến chuyển giao thiết bị khi
hết hạn thuê, cho nên thuê vận hành không phải là một giải pháp tài trợ cho
hành động mua tài sản trong tương lai.
Để minh họa hình thức này,theo dõi hình 1.1
(Hình 1.1)
Người cho thuê
(Lessor)
Quyền sử dụng tài
sản và dịch vụ
Trả tiền thuê
Người thuê
(Lessee)
9
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
So sánh giữa người cho thuê và người đi thuê (hình 1.2)
Người cho thuê Người thuê
1/ Nắm quyền sở hữu tài sản và đem
cho thuê trong thời hạn ngắn.
2/ Cung cấp toàn bộ các dịch vụ vận
hành và mọi chi phí phục vụ sự hoạt
động của tài sản (chi phí bảo trì, bảo
hiểm, thuê tài sản…)
3/ Chịu mọi rủi ro và thiệt hại liên
quan đến tài sản cho thuê.
4/ Có quyền gia hạn thỏa thuận và
định đoạt tài sản khi kết thúc thời
hạn thuê mua.
1/ Trả các khoản tiền thuê đủ để bù
đắp các chi phí vận hành, bảo trì và
các dịch vu kèm theo.
2/ Không chịu rủi ro và thiệt hại đối
với tài sản đi thuê.
3/ Có quyền hủy bỏ thỏa thuận bằng
một thông báo ngắn gửi cho người
cho thuê.
(Hình 1.2)
1.3.1.1.2 Một số đặc điểm khác:
Tiền thuê thường cao hơn tiền thuê trong các thỏa thuận thuê mua
thuần do ngoài tiền trả cho quyền sử dụng tài sản hay hưởng dịch vụ, người
thuê còn phải trả thêm các chi phí khác như chi phí bảo trì, phụ tùng, sửa
chữa, bảo hiểm rủi ro…
Tuy nhiên trong nhiều trường hợp thực tế, do tính chất chuyên môn
hóa cao các hoạt động phục vụ việc cho thuê của các công ty chuyên kinh
doanh thuê mua nên giá cả thuê thường thấp hơn chi phí thuần để mua tài
sản cộng với phần dịch vụ,bảo trì… mà người thuê tự cung ứng.
10
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Tiền thuê của phương thức vận hành cao hay thấp hơn so với tiền
mua tài sản không phụ thuộc vào các dịch vụ bảo trì,bảo dưỡng hay các chi
phí vận hành mà chủ yếu phụ thuộc vào tính hiệu quả của việc cung cấp
các dịch vụ đó cộng với giá cả của mua tài sản.
Trong thỏa thuận thuê vận hành, người thuê có quyền hủy ngang hợp
đồng, trả lại tài sản, thiết bị trước khi hết hạn. Đây là một điểm lợi thế đối
với người thuê, bởi trong thời đại bùng nổ công nghệ ngày nay, các loại
máy móc thiết bị có tốc độ lạc hậu rất nhanh chóng.
1.3.2 Thuê mua thuần
Thuê mua thuần là một phương thức tài trợ tín dụng trung hạn hay
dài hạn không thể hủy ngang. Theo phương thức này, người cho thuê
thường mua tài sản, thiết bị mà người thuê cần và đã thương lượng từ trước
các điều kiện mua tài sản đó với nhà cung cấp hoặc người cho thuê cung
cấp tài sản của họ cho người thuê. Tùy theo quy định của từng quốc gia thì
hình thức này được coi là thuê mua thuần khi thời hạn thuê mua thường
chiếm phần lớn đời sống hữu ích của tài sản và hiện giá thuần của toàn bộ
các khoản tiền phải đủ để bù đắp những chi phí mua tài sản tại thời điểm
bắt đầu hợp đồng.
1.3.2.1 Đặc trưng:
Thời hạn thuê cơ bản:
Là thời hạn mà người thuê trả những khoản tiền thuê cho người cho
thuê để được quyền sử dụng tài sản. Trong suốt giai đoạn này, người cho
thuê thường kì vọng thu hồi đủ số tiền đã bỏ ra ban đầu cộng với tiền lãi
trên số vốn đã tài trợ.
Đây là thời hạn mà tất cả các bên không được quyền hủy ngang hợp
đồng nếu không có sự chấp thuận của bên kia.
11
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
- Thời hạn gia hạn tùy chọn: Trong giai đoạn này người thuê có thể
tiếp tục thuê thiết bị này tùy theo ý muốn của họ. Tiền thuê trong giai đoạn
này thường rất thấp so với tiền thuê trong thời hạn cơ bản, thường chiếm tỉ
lệ 1-2% tổng số vốn đầu tư ban đầu và thường phải trả trước vào đầu mỗi
kì thanh toán.
- Phần giá trị còn lại:
Tại thời điểm kết thúc giao dịch thuê mua, người cho thuê thường ủy
quyền cho người thuê làm đại lí bán tài sản. Người thuê được phép hưởng
phần tiền bán tài sản lớn hơn so với giá mà người cho thuê đưa ra, hoặc
được khấu trừ vào tiền thuê hay được coi như một khoản hoa hồng bán
hàng.
Các loại chi phí bảo trì, vận hành, phí bảo hiểm, thuế tài sản và mọi
rủi ra thường do người thuê chịu và tổng số tiền mà người thuê trả người
cho thuê trong suốt thời gian thuê thường đủ để bù đắp lại toàn bộ giá gốc (
giá mua) của tài sản. Bởi các loại chi phí hoạt động, bảo hiểm… của tài sản
do người thuê chịu nên các khoản tiền thuê mà người cho thuê nhận được
coi là trị giá thuần của tài sản, do đó hình thức thuê mua này được gọi là
thuê mua thuần.
Khi đáo hạn hợp đồng, người thuê có quyền lựa chọn một trong các
hình thức mua lại tài sản với giá trị hợp lý hay giá tượng trưng tùy theo sự
thỏa thuận đã được dự liệu sẵn trong hợp đồng- hoặc người thuê cũng có
thể tiếp tục thuê tài sản hay nhận làm đại lý bán tài sản tùy theo sự ủy
quyền của người cho thuê.
Trong suốt thời gian diễn ra hoạt động CTTC quyền sở hữu pháp lý
đối với tài sản thuộc về người cho thuê và quyền sử dụng tài sản thuộc về
người thuê. Do giữ quyền sở hữu pháp lý đối với tài sản nên mọi ưu đãi về
thuế khóa và các khoản tiền bồi thường do cơ quan bảo hiểm trả cho tài sản
đề do người cho thuê hưởng. Nhưng người cho thuê thường chiết khấu tiền
12
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
khuyến khích về thuế vào khoản tiền thuê mà người thuê phải trả theo định
kì, còn khoản tiền bồi thường của công ty bảo hiểm thường được người cho
thuê chuyển cho người thuê sau khi người thuê hoàn thành trọn vẹn mọi
nghĩa vụ theo quy định của hợp đồng.
Trong khoản tiền thuê mà người thuê trả người cho thuê theo định kì
bao gồm:
- Tiền vốn gốc
- Tiền lãi tín dụng
- Phần lợi nhuận hợp lý
- Chi phí quản lý đã được khấu trừ phần khuyến khích về các loại thuế
mà tài sản được hưởng.
1.3.2.2 So sánh thuê mua thuần và hình thức vay mượn:
Từ các khoản trong tiền thuê mà người thuê trả cho người cho thuê ta
thấy rằng về bản chất thuê mua thuần là một hình thức của sự vay mượn
nếu xét trên phương diện người thuê, mặt khác loại hình giao dịch này cũng
chính là một hình thức tài trợ tín dụng nếu xem xét từ phía người cho thuê.
Tuy nhiên có một sự khác biệt giữa thuê mua thuần và các khoản vay
nợ đó là người cho thuê nắm giữ quyền sở hữu pháp lý và có quyền thu hồi
ngay lập tức nếu có những đe dọa sự an toàn đối với tài sản. Đồng thời
người cho thuê có thể được hưởng phần lợi nhuận do khoản tiền tiết kiệm
thuế lợi tức do khấu hao tài sản cho thuê mang lại sau khi đã chiết khấu cho
người thuê theo thuế suất lợi tức của họ. Đồi với người thuê, ngoài các lợi
ích như gia tăng năng lực sản xuất, họ còn được hưởng các lợi thế như tỷ số
nợ/vốn không thay đổi. Đồng thời ngoài những khoản tiền chiết khấu do
người cho thuê chuyển cho, người thuê còn được hưởng khoản tiền hoãn
thuế do tiền thuế làm giảm thuế lợi tức.
Minh họa hình thức thuê mua thuần qua sơ đồ 1.3:
13
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
So sánh giữa người thuê và người cho thuê trong hình thức thuê mua
thuần (hình 1.4)
Người cho thuê Người thuê
1/ Mua tài sản từ nhà cung cấp, giữ
quyền sở hữu và cho thuê trung hay
dài hạn (1-20 năm)
2/ Không cung cấp các chi phí và
dịch vụ vận hành, bảo trì tài sản.
3/ Không chịu mọi rủi ro và thiệt hại
đối với tài sản cho thuê.
4/ Hết hạn hợp đồng cho phép người
thuê quyền lựa chọn mua tài sản hay
kí tiếp hợp đồng thuê, ủy quyền cho
người thuê bán hoặc nhận lại tài sản.
1/ Trả các khoản tiền thuê theo định
kì và được quyền sử dụng tài sản
2/ Chịu mọi rủi ro và thiệt hại liên
quan tới tài sản. Có trách nhiệm mua
bảo hiểm, đóng thuế tài sản.
3/ Không được hủy ngang hợp đồng
thuê mua, trừ trường hợp được sự
đồng ý của người cho thuê.
4/ Mua, tiếp tục hợp đồng thuê, bán
tài sản khi hợp đồng hết hạn theo sự
ủy quyền hoặc trả lại tài sản cho
người cho thuê.
1.4 : Các phương thức cho thuê tài chính:
Với hai loại hợp đồng cho thuê tài chính cơ bản đã nên ở trên ( Thuê
vận hành và thuê mua thuần),phân tích đặc điểm của hai hình thức này dựa
trên hai căn cứ cơ bản đó là :
- Những rủi ro và những biện pháp bảo đảm cho giá trị còn lại của tài
sản thuê do bên nào thực hiện
- Quyền sử dụng và hưởng dụng toàn bộ các lợi ích kinh tế do tài sản
thuê mang lại có được chuyển giao cho người thuê ko.
14

Xem chi tiết: HOẠT ĐỘNG CHO THUÊ TÀI CHÍNH